Pallad

Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pierwiastka . Zobacz też: Granatnik Pallad.
Rh - Pd - Ag
 
Ni
Pd
Pt  
 
 

Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.* Pallad, Pd, 46
Własności metaliczne metal przejściowy
Grupa, okres, blok 10 (VIIIB), 5, d
Gęstość, twardość 12023 kg/m3, 4,75
Wygląd
Kolor srebrzystobiały
Własności atomowe
Masa atomowa 106,42 u
Promień atomowy (obl.) 140 (169) pm
Promień kowalencyjny 131 pm
Promień van der Waalsa 163 pm
Konfiguracja elektronowa [Kr]4d10
e- na poziom energetyczny 2, 8, 18, 18
Stopień utlenienia 2, 3, 4
Własności kwasowe tlenków średnio zasadowe
Struktura krystaliczna regularna ściennie
centrowana
Własności fizyczne
Stan skupienia stały
Temperatura topnienia 1828,05 K
(1554,90 °C)
Temperatura wrzenia 3236 K
(2963°C)
Objętość molowa 8,56×10-6 m³/mol
Ciepło parowania 357 kJ/mol
Ciepło topnienia 17,6 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej 1,33 Pa (1825 K)
Prędkość dźwięku 3070 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane
Elektroujemność 2,20 (Pauling)
1,35 (Allred)
Ciepło właściwe 244 J/(kg*K)
Przewodność właściwa 9,5×106 S/m
Przewodność cieplna 71,8 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny 804,4 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny 1870 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny 3177 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r.
102Pd 1,02% stabilny izotop z 56 neutronami
103Pd {syn.} 16,97 dni w.e.   103Rh
104Pd 11,14% stabilny izotop z 58 neutronami
105Pd 22,33% stabilny izotop z 59 neutronami
106Pd 27,33% stabilny izotop z 60 neutronami
107Pd {syn.} 6,5×106 lat β- 0,033 107Ag
108Pd 26,46% stabilny izotop z 62 neutronami
110Pd 11,72%' stabilny izotop z 64 neutronami

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów:
l.a.=liczba atomowa
wyst.=występowanie w przyrodzie,
o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,
s.r.=sposób rozpadu,
e.r.=energia rozpadu,
p.r.=produkt rozpadu,
w.e.=wychwyt elektronu
Wikisłownik
Zobacz hasło pallad w Wikisłowniku

Pallad (Pd, łac. palladium) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym.

Posiada 25 izotopów z przedziału mas 96-116. Trwałe są izotopy 102, 104-106, 108 i 110, które tworzą też naturalny skład izotopowy tego pierwiastka.

Występuje w skorupie ziemskiej w ilości 6x10-4 ppm głównie jako zanieczyszczenie rud miedzi i cynku.

Został odkryty w roku 1803 r. przez Williama Hyde Wollastona, w Londynie. Nazwa pierwiastka pochodzi od greckiej bogini Ateny, którą nazywano również Pallas, co oznacza z greckiego panna.

Najbardziej przydatnymi związkami palladu są kwas palladowy i tris(trifenylofosfina)pallad(0) (Pd(PH3)3) oraz ich pochodne metaloorganiczne, które są stosowane dość powszechnie jako katalizatory wielu reakcji chemicznych.

Pallad nie ma istotnego znaczenia biologicznego.

W postaci czystej jest to lśniący, srebrzysto-szary metal, kowalny i ciągliwy. Nie reaguje z wodą i powietrzem. Rozpuszcza się w silnych kwasach i zasadach. Łatwo absorbuje gazowy wodór, gdyż rozmiary wolnych przestrzeni w jego sieci krystalicznej dobrze odpowiadają wielkości cząsteczek H2. Z tego względu jest stosowany jako tzw. "gąbka wodorowa". To właśnie z powodu absorbujących właściwości palladu wybuchła niegdyś afera z tzw. zimną syntezą jądrową.

Jako pierwszy polską nazwę - pallad - zaproponował Filip Walter.

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Pallad